Je voelt veel. Geluiden. Sferen. De stemming van een ander. Een drukke ruimte. Een volle agenda. Een gesprek dat nog lang in je hoofd blijft hangen. Misschien merk je dingen op die anderen helemaal niet lijken te merken. En misschien heb je daar altijd al een naam voor gehad: hooggevoeligheid. Hooggevoelig zijn is op zichzelf geen probleem. Maar wanneer je langere tijd over je grenzen gaat, kan die gevoeligheid ervoor zorgen dat je systeem steeds voller raakt. Overprikkeld. En dan kan het verschil tussen veel voelen en te veel dragen steeds kleiner worden.
Hooggevoeligheid is niet hetzelfde als overprikkeling
Dat onderscheid is belangrijk. Hooggevoeligheid kan betekenen dat prikkels, emoties en indrukken diep binnenkomen. Overprikkeling ontstaat wanneer er op een bepaald moment meer binnenkomt dan je kunt verwerken.
Dat kan iedereen overkomen. Maar als je van nature veel en intens waarneemt, kan een periode van langdurige stress extra zwaar voelen. Niet omdat je zwakker bent. Juist omdat je systeem veel registreert. Hoog gevoelig en burn-out: waarom je sneller overprikkeld raakt.
Je merkt misschien meer op dan je lief is
Je komt een ruimte binnen. En voordat iemand iets zegt, voel je al dat er spanning hangt. Je hebt een gesprek met iemand. En uren later denk je er nog over na. Je hoort een geluid waar anderen gewoon doorheen praten. Of je bent op een verjaardag en merkt na een paar uur dat je helemaal leeg bent.
Je collega zegt: “Het valt toch wel mee?”
Maar jij voelt: nee, voor mij is het nu genoeg.
Dat kan soms best eenzaam zijn. Want wanneer jouw omgeving iets niet ervaart, kan het verleidelijk zijn om jezelf te vertellen dat jij je aanstelt. Maar jouw ervaring hoeft niet hetzelfde te zijn als die van iemand anders. Hoog gevoelig en burn-out: waarom je sneller overprikkeld raakt.
Je neemt niet alleen prikkels waar
Misschien neem je ook veel verantwoordelijkheid waar. Je ziet wat er nodig is, voelt wanneer iemand zich niet goed voelt, merkt dat een collega het moeilijk heeft of voelt spanning in een groep. En voor je het weet, ben je niet alleen aan het waarnemen.
Je bent ook aan het dragen. Je wilt helpen, je wilt het oplossen, je wilt de sfeer goed houden en je wilt niemand teleurstellen.
En daar kan een belangrijke valkuil ontstaan: Je voelt wat een ander nodig heeft en maakt het vervolgens jouw verantwoordelijkheid. Hoog gevoelig en burn-out: waarom je sneller overprikkeld raakt.
Wanneer gevoeligheid samengaat met perfectionisme
Misschien herken je jezelf ook in de vorige blog over burn-out en perfectionisme. Je wilt het graag goed doen. Rekening houden met anderen. Zorgvuldig zijn. Je voelt snel wanneer iets niet helemaal klopt. Dat kan prachtige kwaliteiten zijn. Maar het kan ook betekenen dat je jezelf voortdurend bijstuurt.
Heb ik dit goed gezegd?
Was zij nou boos?
Had ik dat anders moeten aanpakken?
Moet ik nog even reageren?
Kan ik hem niet beter helpen?
Zo blijft je hoofd bezig. Zelfs wanneer de situatie allang voorbij is. Hoog gevoelig en burn-out: waarom je sneller overprikkeld raakt.
En dan raakt je systeem vol
Wanneer er langere tijd veel van je wordt gevraagd, kan het steeds moeilijker worden om prikkels te verwerken. Je hoofd blijft aan, wordt sneller moe, hebt meer behoefte aan stilte. Sociale contacten kosten energie. Je kunt moeilijker concentreren. Je slaapt minder goed.
Dan kan iets kleins ineens groot voelen. Een berichtje. Een onverwacht telefoontje. Een drukke supermarkt. Een vraag van je kind. Een collega die iets van je nodig heeft.
Niet omdat dat ene ding zo groot is. Maar omdat je emmer al bijna vol zit.
Je zenuwstelsel heeft ook rust nodig
Bij langdurige overbelasting kan je lichaam in een soort voortdurende overleefstand terechtkomen. Het zenuwstelsel kan zichzelf overprikkelen door steeds “aan” te staan, ook wanneer je energie eigenlijk op is.
Dat kan bij hooggevoelige mensen extra herkenbaar zijn. Je wilt rust. Maar je merkt ieder geluid. Je wilt slapen. Maar je gedachten blijven komen. Je wilt alleen zijn. Maar ondertussen blijf je alles voelen.
Alleen zijn is dan nog niet automatisch hetzelfde als tot rust komen.
Je hoeft jezelf niet minder gevoelig te maken
Misschien is dat wel een belangrijke boodschap. Herstel betekent niet dat je harder moet worden. Minder moet voelen. Minder betrokken moet zijn. Of moet leren om alles maar van je af te laten glijden. Je gevoeligheid kan juist een mooie kwaliteit zijn. Het kan je helpen om aandachtig te luisteren. Om subtiele signalen op te merken, verbinding te voelen, creatief te zijn, met aandacht voor anderen te zorgen. Maar een kwaliteit heeft ook onderhoud nodig. Een gevoelig systeem heeft ruimte nodig.
Niet alles hoeft binnen te komen. En nog belangrijker: Niet alles wat binnenkomt, hoef jij te dragen.
Leren onderscheiden: wat is van mij?
Dat kan een belangrijke vraag worden tijdens herstel.
Als je merkt dat iemand gespannen is: Is die spanning van mij?
Wanneer iemand teleurgesteld is: Moet ik dat oplossen?
Als iemand iets van je vraagt: Wil ik dit echt, of voel ik vooral dat ik het moet doen?
Wanneer je lichaam zegt dat het genoeg is: Mag ik stoppen?
Dat zijn geen egoïstische vragen. Het zijn vragen die je helpen om opnieuw contact te maken met je eigen grenzen. Binnen de begeleiding van Saol wordt juist aandacht besteed aan het leren kennen van grenzen, wensen, lichaam en energie en aan het ontwikkelen van meer veerkracht in het omgaan met stress.
Van alles voelen naar jezelf voelen
Misschien ben je jarenlang vooral heel goed geweest in het voelen van anderen. Wat hebben zij nodig? Hoe gaat het met hen? Wat kan ik doen? Hoe kan ik helpen?
Maar hoe vaak vraag je jezelf: Hoe gaat het met míj?
Wat heb ik nodig?
Waar ligt mijn grens?
Waar krijg ik energie van?
Wat voelt goed?
Wat voelt eigenlijk helemaal niet goed?
Daar kan herstel beginnen. Niet door minder gevoelig te worden. Maar door je gevoeligheid beter te leren begrijpen.
Rust is voor jou misschien geen luxe
Wanneer je veel waarneemt, kan rust meer betekenen dan even niets doen. Het kan betekenen:
minder geluid.
minder afspraken.
minder schermen.
minder sociale verplichtingen.
meer natuur.
meer ruimte.
meer ritme.
meer tijd om indrukken te laten zakken.
Binnen Saol begint het herstelprogramma daarom bewust met rust in een natuurrijke omgeving. Er wordt ruimte gemaakt om het hoofd te ontladen, lichaamscontact te herstellen en de energie weer op gang te brengen.
Niet om je gevoeligheid uit te schakelen. Maar om je systeem weer ruimte te geven.
Een kleine oefening
Wanneer je vandaag merkt dat je overprikkeld raakt, probeer dan niet meteen te zoeken naar een oplossing. Stop even. Kijk om je heen. Adem rustig.
En stel jezelf drie vragen:
Wat voel ik?
Wat heb ik nodig?
Wat hoef ik nu níét te dragen?
Misschien is het antwoord:
een wandeling.
Stilte.
Een gesprek.
Een grens.
Een middag alleen.
Of simpelweg: niets.
Dat laatste kan verrassend moeilijk zijn. Maar misschien hoef je niet altijd iets te doen met wat je voelt. Soms mag je iets gewoon opmerken. En weer laten gaan.
Hooggevoeligheid hoeft geen last te zijn.
Maar jezelf voortdurend voorbijlopen omdat je alles zo goed aanvoelt, kan dat wel worden. Je hoeft niet minder te voelen. Je mag leren voelen zonder jezelf erin kwijt te raken.
En misschien is dat uiteindelijk de beweging: van alles om je heen voortdurend opnemen… naar weer thuiskomen bij jezelf.
Je gevoeligheid is niet het probleem.
Het gaat erom dat jij jezelf niet vergeet.
Meer lezen?
- Burn-out, overprikkeling of stress: wat is het verschil?
- De signalen van een burn-out: 25 herkenbare klachten
- De fases van een burn-out: van overleven naar herstellen
- Hoe ontstaat een burn-out? De verborgen oorzaken
- Het verhaal achter je burn-out: wat probeert je lichaam je te vertellen?
- Wat is het zenuwstelsel en waarom is het zo belangrijk?
- Wat gebeurt er in je lichaam bij chronische stress?
- Overprikkeling: waarom je brein geen pauzeknop heeft
- Je lichaam als kompas: signalen leren herkennen
- De rol van ademhaling bij stress en herstel
🌿 Wil je dit niet alleen lezen, maar ook ervaren?
Luister naar: Laat je dragen
Wij mensen denken dat we alles maar moeten laten draaien. We doen ons best, leggen onszelf taken op en verlangen van onszelf dat we flexibel zijn om op alles te reageren. In dit moment hoeft dat even niet.
Of luister naar Een moment van niets, om even stil te staan en niets te hoeven. Zelfs niet perfect de meditatie volgen.
Liever even naar de vogels luisteren?
En als je merkt dat je niet alleen behoefte hebt aan lezen of luisteren, maar aan tijd, ruimte en een plek waar even niets hoeft, kun je ook kennismaken met het verblijf Rust & regulatie bij Levenscentrum Saol.
