Waarom voelen soms zo moeilijk is, je gevoelens leren herkennen.

Waarom voelen soms zo moeilijk is. Je gevoelens leren herkennen. Misschien weet je heel goed wat je denkt. Maar weet je ook wat je voelt?

“Hoe gaat het met je?” Een eenvoudige vraag. En toch kan het soms verrassend moeilijk zijn om er antwoord op te geven.

“Goed.”
“Druk.”
“Een beetje moe.”
“Ik weet het eigenlijk niet.”

Misschien herken je dat laatste. Je kunt prima vertellen wat er allemaal gebeurd is. Je weet wat er van je verwacht wordt. Je kunt analyseren waarom je een bepaalde beslissing hebt genomen en waarschijnlijk ook heel goed uitleggen wat er volgens jou moet gebeuren.

Maar wanneer iemand vraagt: “Wat voel je hierbij?” wordt het stil. Dat betekent niet dat je niets voelt. Soms betekent het juist dat je zo gewend bent geraakt aan doorgaan, nadenken, aanpassen en functioneren, dat het contact met wat er vanbinnen gebeurt naar de achtergrond is geraakt.

En dat contact kun je opnieuw leren maken. Niet door harder na te denken. Maar door zachter te luisteren.

Voelen is iets anders dan begrijpen

Waarom voelen soms zo moeilijk is. Je gevoelens leren herkennen. We leven in een wereld waarin denken enorm wordt gewaardeerd. We analyseren. We plannen. We vergelijken. We zoeken informatie. We willen begrijpen waarom iets gebeurt en wat we eraan kunnen doen. Dat is waardevol. Ons vermogen om na te denken helpt ons iedere dag. Maar niet alles wat in ons leeft, laat zich oplossen met denken.

Je kunt bijvoorbeeld weten: Ik heb eigenlijk rust nodig. En toch doorgaan. Je kunt weten: Deze situatie doet me verdriet. En ondertussen gewoon verder functioneren. Je kunt rationeel begrijpen dat een bepaalde keuze goed voor je is, terwijl iets in jou zich ertegen verzet.

Denken en voelen zijn geen tegenpolen. Ze vullen elkaar aan. Maar soms heeft één van beide zoveel ruimte gekregen dat je de andere nauwelijks nog hoort.

Je lichaam doet ondertussen gewoon mee

Gevoelens zijn niet alleen gedachten. Emoties hebben ook lichamelijke en gedragsmatige kanten. In de psychologie wordt een emotie bijvoorbeeld beschreven als een complex patroon waarin ervaring, gedrag en lichamelijke reacties samenkomen.

Dat betekent dat je lichaam soms al iets laat merken voordat je er woorden voor hebt. Een gespannen kaak. Een knoop in je buik. Een druk op je borst. Warme wangen. Een zucht. Onrustige benen. Een gevoel van ruimte. Of juist: helemaal niets kunnen voelen.

Het bewust worden van lichamelijke signalen wordt ook wel interoceptie genoemd: het vermogen om interne signalen van je lichaam waar te nemen, zoals hartslag, ademhaling, honger, temperatuur en lichamelijke sensaties die met emoties samenhangen.

Je hoeft dat woord overigens helemaal niet te onthouden. Wat belangrijker is: je lichaam geeft voortdurend informatie. De vraag is alleen of je nog tijd hebt om ernaar te luisteren.

Misschien ben je niet ongevoelig geworden, gevoelens herkennen

Dat is een gedachte die ik graag wil wegnemen. Wanneer je lange tijd vooral bezig bent geweest met functioneren, kan het lijken alsof je gevoelens minder sterk zijn geworden.

Je voelt je leeg. Afgestompt. Ver weg van jezelf. Of je merkt vooral dat je pas achteraf begrijpt wat iets met je deed. Bijvoorbeeld wanneer je eindelijk alleen bent. Wanneer je thuiskomt. Wanneer je onder de douche staat. Of wanneer je op vakantie bent en er ineens ruimte ontstaat.

Dan kan iets wat je al weken of maanden hebt weggeduwd ineens boven komen. Dat hoeft niet te betekenen dat er iets mis met je is. Het kan ook een uitnodiging zijn om opnieuw aandacht te geven aan wat je onderweg niet kon of wilde voelen.

Tegelijkertijd geldt: wanneer je langere tijd last hebt van somberheid, angst, uitputting of andere psychische klachten, is het verstandig om daar niet alleen mee te blijven en passende professionele hulp te zoeken.

We leren onszelf vaak al jong aan om niet alles te voelen

Waarom voelen soms zo moeilijk is. Je gevoelens leren herkennen. Misschien heb je ooit geleerd:

“Niet huilen.”
“Niet zo boos doen.”
“Je moet sterk zijn.”
“Stel je niet aan.”
“Daar hoef je toch niet zo verdrietig om te zijn?”

Of misschien was er helemaal niemand die zei dat je niet mocht voelen. Misschien was er gewoon altijd veel te doen. School. Werk. Gezin. Zorgen. Verantwoordelijkheid. En dus ging je door.

Dat kan een heel effectieve manier zijn om jezelf staande te houden. Maar wat op het ene moment helpt, hoeft niet voor altijd nodig te blijven. Op een gegeven moment kan er ruimte ontstaan voor een andere vraag: Wat voel ik eigenlijk zelf?

Niet wat hoort. Niet wat verstandig is. Niet wat de ander nodig heeft. Maar wat er werkelijk in jou aanwezig is.

Je hoeft niet meteen precies te weten of te herkennen wat je voelt

Dit vind ik misschien wel het belangrijkste. We verwachten soms dat we onze gevoelens direct kunnen benoemen.

“Ik ben verdrietig.”
“Ik ben boos.”
“Ik ben bang.”

Maar zo eenvoudig werkt het niet altijd. Een gevoel kan ook beginnen als:

“Er klopt iets niet.”
“Ik voel weerstand.”
“Ik ben ineens heel moe.”
“Ik wil hier eigenlijk niet zijn.”
“Ik weet niet waarom, maar ik moet huilen.”

Dat zijn óók signalen. Je hoeft niet meteen de juiste emotie te vinden. Je kunt beginnen met waarnemen. Wat merk ik? Dat is vaak een veel vriendelijkere vraag dan: Wat is er mis met mij?

Een eenvoudige manier om weer te leren voelen

Je hoeft hiervoor geen ingewikkelde methode te kennen. Probeer vandaag eens vijf minuten te zitten zonder iets te hoeven oplossen. Zet je telefoon weg. Kijk uit het raam. Of ga naar buiten. En stel jezelf rustig drie vragen.

1. Wat merk ik in mijn lichaam?

Is er spanning? Warmte? Kou? Druk? Beweging? Rust? Leegte?

2. Welk gevoel zou hierbij kunnen passen?

Je hoeft het niet zeker te weten. Misschien verdriet. Misschien boosheid. Misschien angst. Misschien opluchting. Misschien plezier. Misschien meerdere dingen tegelijk.

3. Waar verlang ik op dit moment naar?

Rust? Ruimte? Contact? Alleen zijn? Beweging? Een gesprek? Creativiteit? Slapen? Je hoeft niets met het antwoord te doen. Luisteren is voor nu genoeg.

En als je niets voelt?

Ook dat mag je opmerken. Misschien zit je niet meteen bij een diep gevoel. Misschien voel je vooral vermoeidheid. Of verveling. Of spanning. Misschien voel je niets en raak je daar juist gefrustreerd over. Dan kun je zelfs dat als vertrekpunt nemen: Ik merk dat ik op dit moment niet goed kan voelen wat er in mij leeft.

Dat is al bewustwording. Je hoeft jezelf niet te forceren. Voelen is geen prestatie.

Gevoelens hoeven niet meteen iets te betekenen

Er is nog een belangrijke nuance. Een gevoel is waardevolle informatie, maar het is niet automatisch een feit. Als je bang bent, betekent dat niet automatisch dat iets gevaarlijk is. Als je boos bent, betekent dat niet automatisch dat de ander fout zit. Als je ergens weerstand bij voelt, betekent dat niet automatisch dat je moet vertrekken.

Je kunt een gevoel erkennen zonder er onmiddellijk naar te handelen.

Dat geeft ruimte. Je kunt zeggen: Ik merk dat ik bang ben. en vervolgens onderzoeken: Waar komt die angst vandaan? Wat heb ik nu nodig? Klopt mijn reactie met wat er werkelijk gebeurt?

Zo ontstaat er een gesprek tussen voelen en denken. Niet een strijd.

Expressie begint waar voelen ruimte krijgt

En daar raakt voelen aan Expressie & Creatie. Want wat je voelt, wil niet altijd alleen maar begrepen worden. Soms wil het een vorm krijgen. Een woord. Een tekening. Een lied. Een beweging. Een foto. Een verhaal. Een wandeling. Een gesprek. Een gedicht. Een kleur. Je hoeft niet te weten of je “creatief” bent. Je hoeft niets moois te maken. Je hoeft geen kunstenaar te worden.

Je kunt simpelweg iets van binnen naar buiten brengen. Soms ontdek je pas wat je voelt terwijl je het maakt.

Een kleine uitnodiging

Pak een vel papier. Zet bovenaan: Op dit moment voel ik… En schrijf daarna vijf minuten. Niet mooi. Niet verstandig. Niet logisch. Gewoon eerlijk. Als je vastloopt, schrijf dan: Ik weet niet wat ik voel, maar…

En ga vanaf daar verder. Misschien schrijf je uiteindelijk over iets heel anders. Dat is prima. Het papier hoeft niets op te lossen. Het mag alleen zichtbaar maken wat misschien al een tijdje in jou aanwezig is.

Misschien hoef je jezelf niet beter te leren kennen

Misschien hoef je jezelf vooral weer te ontmoeten. Dat is iets anders. Je hoeft niet eerst een betere versie van jezelf te worden. Je hoeft jezelf niet te repareren. Je hoeft niet alles te begrijpen. Je mag beginnen met luisteren. Naar je lichaam. Naar je gevoelens. Naar je verlangens. Naar je weerstand. Naar je nieuwsgierigheid. Naar wat je raakt.

En misschien ontdek je langzaam dat er onder alle drukte, verwachtingen en gedachten nog steeds iets heel eigens aanwezig is. Een stem. Een verlangen. Een beweging. Een creatiekracht. Iets dat misschien al heel lang wacht op ruimte.

Daar begint Expressie & Creatie. Niet bij iets moois maken. Maar bij jezelf weer horen.

Meer lezen?

Je gevoelens zijn geen probleem, maar een kompas
Het verschil tussen denken en voelen
Hoe herken je wat je werkelijk voelt?
Creativiteit is geen talent maar een levenshouding

🌿 Wil je dit niet alleen lezen, maar ook ervaren?

Luister naar: Omarm je gevoel
Een meditatie om de emoties te omarmen die je niet zo fijn of spannend vindt.

Blijft je kritische stem in de weg zitten? Luister dan Dag lieve kritische stem Een meditatie om je kritische stem met liefde te omarmen.

Of: Pak je pen
Een korte schrijfoefening rondom de vraag:

Wat wil er op dit moment door mij heen naar buiten?

En als je merkt dat je niet alleen behoefte hebt aan lezen, maar aan tijd, ruimte en een plek waar even niets hoeft, kun je ook kennismaken met het verblijf Expressie & Creatie bij Levenscentrum Saol.